Trzy formy opodatkowania w skrócie
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą wybiera jedną z trzech form opodatkowania dochodu. Różnią się stawką, tym, czy można odliczyć koszty, oraz sposobem liczenia składki zdrowotnej – i to właśnie składka zdrowotna często przesądza o wyniku.
| Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Stawka | 12% do 120 000 zł dochodu, 32% od nadwyżki | 19% dochodu | od 2% do 17% przychodu – zależnie od rodzaju działalności |
| Kwota wolna | 30 000 zł (kwota zmniejszająca podatek 3600 zł) | brak | brak |
| Koszty | pomniejszają dochód | pomniejszają dochód | nie wpływają na podatek |
| Składka zdrowotna | 9% dochodu, nie mniej niż minimum | 4,9% dochodu, nie mniej niż minimum | kwota stała zależna od przychodu (progi 60 000 i 300 000 zł) |
| Odliczenie składki zdrowotnej | nie | od dochodu, do rocznego limitu | 50% zapłaconych składek od przychodu |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga na dzieci | tak | nie | nie |
Od dochodu przekraczającego 1 mln zł rocznie na skali i przy podatku liniowym płaci się dodatkowo 4% daniny solidarnościowej.
Skala podatkowa – dla niższych dochodów i rodzin
Skala jest zwykle najkorzystniejsza przy dochodzie do ok. 100–120 tys. zł rocznie, zwłaszcza gdy możesz rozliczyć się z małżonkiem albo skorzystać z ulgi na dzieci. Wadą jest składka zdrowotna 9% od dochodu, której nie odliczysz.
Podatek liniowy – dla wysokich dochodów i dużych kosztów
19% bez względu na wysokość dochodu i niższa składka zdrowotna (4,9%) opłacają się zwykle przy dochodzie powyżej ok. 130–150 tys. zł. Liniowego nie wybierzesz, jeśli wykonujesz dla byłego pracodawcy to samo, co na etacie w tym lub poprzednim roku.
Ryczałt – dla wysokiej marży i niskich kosztów
Podatek liczy się od przychodu, więc ryczałt wygrywa tam, gdzie koszty są niewielkie: usługi IT (12%), wiele usług (8,5%), handel (3%), produkcja i budownictwo (5,5%). Stawkę wyznacza rodzaj działalności (PKWiU) – sprawdzimy ją przed wyborem.
Co zmieni się w 2027 roku?
Sejm uchwalił 22 października 2026 r. zmiany w podatku dochodowym od 2027 r. (druk sejmowy nr 3147). Senat wniósł poprawki 27 października, więc ustawa wraca do Sejmu, a potem trafi do prezydenta – szczegóły mogą się jeszcze zmienić. Ustawa zakłada m.in.:
- nowe progi skali podatkowej: 12% do 130 000 zł, 24% od 130 000 do 150 000 zł i 32% powyżej,
- ryczałt tylko dla firm, których przychód w poprzednim roku nie przekroczył 250 000 euro, oraz stawkę 17% od nadwyżki przychodu ponad 300 000 euro w roku,
- wyższą daninę solidarnościową – 5%.
W kalkulatorze dla roku 2027 możesz przełączyć się między obecnymi przepisami a ustawą w toku. Parametry 2027 r. (płaca minimalna 4950 zł, prognozowana podstawa składek ZUS) są szacunkowe – zaktualizujemy je, gdy zostaną ogłoszone.
Do kiedy trzeba wybrać formę opodatkowania?
Formę opodatkowania zgłaszasz w CEIDG do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku (jeśli pierwszy przychód przypada w grudniu – do końca roku). Zwykle oznacza to termin 20 lutego. Bez zgłoszenia zostajesz przy dotychczasowej formie. Dlatego najlepszy moment na porównanie to listopad i grudzień – zanim pojawią się pierwsze przychody nowego roku.
Najczęstsze pytania
Która forma opodatkowania jest najlepsza w 2027 roku?
To zależy od przychodu, kosztów, rodzaju działalności i sytuacji rodzinnej. Przy niskich kosztach często wygrywa ryczałt, przy wysokim dochodzie i dużych kosztach – podatek liniowy, a przy niższych dochodach i wspólnym rozliczeniu z małżonkiem – skala. Kalkulator powyżej porówna wszystkie trzy formy na Twoich liczbach.
Czy kalkulator uwzględnia zmiany podatkowe na 2027 rok?
Tak. Dla roku 2027 możesz wybrać obecne przepisy albo ustawę w toku (druk sejmowy nr 3147): nowe progi skali 130 000 i 150 000 zł, limit ryczałtu 250 000 euro i daninę 5%. Uchwalona przez Sejm 22.10.2026, Senat wniósł poprawki 27.10.2026 – czeka na Sejm i podpis prezydenta.
Jak zmienić formę opodatkowania?
Przez wniosek o zmianę wpisu w CEIDG – online, w urzędzie gminy albo z pomocą biura. Termin to 20. dzień miesiąca po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku, zwykle 20 lutego.
Czy na ryczałcie można odliczyć składkę zdrowotną?
Tak, od przychodu odliczasz 50% zapłaconych w roku składek zdrowotnych. Na podatku liniowym składkę odliczasz od dochodu do rocznego limitu, a na skali podatkowej odliczenia nie ma.
Czy wynik kalkulatora jest wiążący?
Nie, to wyliczenie poglądowe dla pełnego roku działalności. Nie uwzględnia m.in. innych dochodów, ulg i wspólnego rozliczenia. Przed zmianą formy opodatkowania przeliczymy wszystko na danych Twojej firmy.
Policz cenę i zacznij od następnego miesiąca
Kalkulator pokaże miesięczną opłatę, a umowę podpiszesz elektronicznie przez Autenti – bez wizyty w biurze.